Tegenpartijrisico?

We hebben toch een ISDA/CSA en dagelijks collateral!

Deutsche Bank heeft recent een lagere kredietrating van S&P gekregen. De rating van Deutsche Bank AG is verlaagd van A naar BBB+. De verwachting is dat nog meer banken in kredietrating worden verlaagd. Een lagere rating van de bank betekent een hoger risicoprofiel voor de tegenpartij. De vraag die u als bestuurder kan stellen is: “Is het tegenpartijrisico in de OTC rente- en valutacontracten voldoende afgedekt?”

Deze vraag wordt normaliter beantwoord met: er vindt uitwisseling van onderpand plaats en de contracten worden over meerdere tegenpartijen verdeeld. Echter heeft u ook stil gestaan bij het feit dat de kredietratings van alle banken geleidelijk naar een lager niveau bewegen en of een termination trigger van toepassing is bij de overlay manager? Wat gebeurt er op het moment dat de termination trigger wordt geraakt? En zijn wel alle risico’s afgedekt? Deze publicatie gaat met name over kredietratings en tegenpartijrisico in combinatie met een termination trigger.

Verwachte downgrade van banken

S&P geeft als toelichting voor de downgrade van Deutsche Bank dat het onzekerder is geworden of de Duitse regering staatssteun zal geven als de bank in default dreigt te raken, nu de nieuwe wetgeving voor banken van kracht is. Volgens de nieuwe wetgeving moeten de obligatiehouders van de bank eerst een verlies nemen (minder of geen aflossing van de hoofdsom) alvorens er aanspraak kan worden gemaakt op een noodfonds of staatssteun. Dit betekent dat ook andere banken, buiten Duitsland, een nieuwe beoordeling kunnen krijgen en een verlaging van de kredietrating bij die banken mogelijk is.

Ratings van banken

In de tabel 1 (volgende pagina) zijn de kredietratings van de meeste grote Nederlandse en buitenlandse banken weergegeven. Van de 11 Nederlandse banken liggen de kredietratings overwegend aan de onderkant van investment grade. Op basis van S&P beoordeling hebben 2 banken een AA rating, 4 banken een A-rating en 5 banken een BBB(+/-)-rating. Bij de internationale banken is een vergelijkbaar patroon waarneembaar.

Tegenpartijrisico

Het tegenpartijrisico in OTC derivatencontracten wordt beperkt door een spreiding van tegenpartijen aan te brengen en door dagelijks onderpand uit te ruilen. Overlay managers hanteren in hun ISDA/CSA contracten met de tegenpartij of in interne documenten een geoorloofde kredietrange voor de tegenpartij. De laagste kredietrating in deze range wordt de termination trigger genoemd. Als door een kredietverlaging de termination trigger in de buurt komt of zelfs wordt overschreden zal de overlay manager extra (interne) maatregelen nemen: meer analyse, extra onderpand, aanvullende afspraken of algehele / gedeeltelijke afbouw van de exposure op de tegenpartij. Hierbij is de kredietrating een belangrijke indicator, maar niet de enige indicator waarnaar wordt gekeken. Zo zal in het risk comité van de overlay manager ook bijvoorbeeld het advies van de creditanalist worden gevraagd en de ontwikkeling van de CDS spread van de desbetreffende tegenpartij worden bekeken. Niet alleen het beleid en de uitvoering is belangrijk, maar ook de procedures die worden gehanteerd, verdienen een nadere analyse.

Termination trigger

Zodra de kredietrating in de buurt komt van de termination trigger is er een verhoogde waakzaamheid. Bij de meeste beheerders is de termination trigger van de tegenpartij op BBB minus (BBB-) niveau vastgelegd. Indien dit niveau als een harde eis in het ISDA/CSA contract is opgenomen, dan zal de beheerder de exposure gedeeltelijk of geheel afbouwen afhankelijk wat in de overeenkomsten is opgenomen. Het gevaar is dat meerdere beheerders de exposure op dat moment zullen gaan afbouwen en dat daardoor een marktimpact is. Vraag bij uw overlay manager wat het beleid is en hoe dit wordt uitgevoerd als een termination trigger wordt geraakt.

Overwegingen

Een tegenpartij met een veilige kredietrating (ver boven de termination trigger) is op dit moment schaars. Zodra overlay managers de termination triggers naar een lagere rating zetten, verdient dit extra aandacht en extra risicobeheer van de pensioenfondsen. Alternatieve maatregelen kunnen zijn: meer spreiding aan te brengen in de tegenpartijen van derivaten en een maximum exposure staffel opnemen op basis van de kredietrating van de tegenpartij. Uiteraard moet het aantal tegenpartijen wel praktisch uitvoerbaar blijven en worden afgestemd op het volume dat moet worden afgedekt. Een voorbeeld hiervan is in tabel 2 opgenomen. Daarnaast volgen wij ook alternatieve indicatoren zoals de CDS spreads van de tegenpartijen.

Onafhankelijke risicomanager

Risicomanagement staat hoog op de agenda bij pensioenfondsen en ondernemingen. Wij zorgen samen met u dat u uw doelstellingen kunt bereiken. Door op een speciale manier meer inzicht te geven in de risico’s en mogelijkheden om deze risico’s te beheersen. Dit doen we met behulp van o.a. onafhankelijke controles, scenario analyses, attributie analyse van de risico’s en themaonderzoeken.Waar riskrapportages normaal stoppen, gaan wij met u en met uw interne risicomanager verder in de analyse. Wij helpen u waar dat nodig is en zorgen ervoor dat u als bestuurder in control bent over de financiële risico’s van uw pensioenfonds. Met ons als sparringpartner heeft u countervailing power richting uw (fiduciaire) beheerder(s). Montesquieu  is een onafhankelijke risicomanager en staat onder toezicht van de AFM en DNB. Wij willen graag een afspraak met u maken om onze dienstverlening met u te bespreken.