Tijd voor Complexiteit
Transparant en begrijpelijk beleggen. Het staat in de beleggingsbeginselen van nagenoeg ieder pensioenfonds. De trend van de afgelopen 10 jaar is dan ook een relatief eenvoudige
beleggingsportefeuille en terughoudendheid met het gebruik van derivaten. Het deskundigheidsniveau van besturen (mede dankzij de toetsingen van DNB) neemt de laatste jaren juist toe. Maar laten we met een portefeuille met obligaties en aandelen dan geen geld liggen? We doen onze deelnemers tekort. Ik zeg: tijd voor meer complexiteit.

In dit drieluik neem ik u mee naar het hoogst haalbare. De grens van de wetenschap. Een stukje “high” finance en riskmanagement. Maar dan wel in begrijpelijke taal.

Meer weten?
Neem gerust contact met me op. Ik denk graag met u mee over de diversificatievoordelen die in uw portefeuille te behalen zijn.

Gijs Cremers

Gijs Cremers

Manager

gijs.cremers@nl.ey.com
Tel. +31 6 29 08 44 75

Obligaties, wat aandelen en misschien nog een beetje vastgoed. Ietwat gechargeerd, maar veel meer zit er vaak niet in de portefeuille van een middelgroot Nederlands pensioenfonds. Andere categorieën zijn vaak te complex, duur of exotisch. Laten we als sector hier niet heel veel waarde voor onze deelnemers liggen? Een pleidooi voor meer
diversificatie.

Diversificatie en correlatie
Diversificatie is niet zozeer een economisch danwel een statistisch fenomeen. Ter illustratie een dobbelsteen, waarmee we zo hoog mogelijk proberen te gooien. De kans dat ik een 1 gooi (een slechte uitkomst) is gelijk aan 1/6. Die kans wordt aanzienlijk kleiner (1/36) wanneer ik twee dobbelstenen gebruik. De gemiddelde uitkomst blijft gelijk. De kans op extremen neemt af. Klinkt goed voor een pensioenindustrie waar zekerheid hoog in het vaandel staat.

Markowitz wist dit al in 1952 en noemde het moderne portefeuille theorie. Inmiddels is het standaard kost voor 1e-jaars economiestudenten, maar onderbelicht in pensioenland. Want hoe de zogenaamde efficiënt frontier ook loopt: er zit meer in dan alleen aandelen en obligaties. Stop dus niet al je eieren in één mandje.

Ook belangrijk: hang de verschillende mandjes niet aan dezelfde fiets. Want als je dan valt eindig je alsnog met geklutste eieren. Dit brengt mij tot de tegenhanger van diversificatie: correlatie. Correlatie geeft aan in hoeverre variabelen samen bewegen. De dobbelstenen in het voorbeeld hebben een correlatie van nul. De uitkomst van de ene steen heeft geen impact op de uitkomst van de andere. Voor veel economische variabelen is dit niet het geval: aandelenprijzen hangen samen met inflatie en rentestand. Daarbij is correlatie geen statisch getal (overigens een veelgemaakte oversimplificatie bij scenarioanalyses). In tijden van economische stress nemen correlaties toe. Alle beleggingen dalen tegelijkertijd in waarde en diversificatievoordelen nemen af.

Denk exotisch
Toegegeven, er is enige creativiteit nodig om een portefeuille in te richten met constant lage correlaties. Denk exotisch, zoals whisky of kunst. ‘s Lands grootste pensioenfonds belegt niet voor niets in muziekrechten. Meer toegankelijk voor kleinere pensioenfondsen zijn insurance linked obligaties. Indirect fungeert het pensioenfonds dan als een soort verzekeraar van bijvoorbeeld stormschade. Rendementen worden behaald in de vorm van premies. Indien de verzekering moet uitkeren daalt de waarde van de obligatie. De correlatie met financiële markten is zeer laag. De reden waarom nagenoeg alle commerciële pensioenverzekeringsmaatschappijen ook schade-, inkomens- en autoverzekeringen verkopen? Diversificatie.

Zijn dit complexe producten? Jazeker, maar dat is dan ook het thema van dit drieluik. Er zitten tal van haken en ogen (liquiditeit, transparantie, begrip) aan deze beleggingscategorieën. Maar uw deelnemers zegt deze obstakels niets: zij verwachten een degelijk pensioen met zo min mogelijk risico. Kennis kan worden verworven. Kosten kunnen worden terugverdiend.

Diversificatie leidt tot een vergelijkbaar rendement met minder risico. Het dwingt ons om de beleggingsportefeuille steeds meer als één geheel te zien in plaats van losse beleggingscategorieën met elk hun eigen rendementsverwachtingen, risico’s en kosten. Het vraagt ook een substantiële belegging in meer exotische producten. Waarom kiest onze sector hier dan niet massaal voor? Hetzelfde rendement voor minder risico. Want het kan dus wel, een “free lunch” voor onze pensioensector mits u allen bereid bent die boterham wat gevarieerder te beleggen.